HOND BIJT MAN
Over de risico’s van bijtwonden

Staphylococcus intermedius, Pasteurella canis, Streptokokken, Stafylokokken, moraxella, neisseriae, Capnocytophaga Canimorsus en fusobacteriën. Nee, dit is geen Latijnse menukaart. Dit is een greep van de bacteriën die in de bek van je hond leven. In grote getalen vieren ze daar feest, zonder dat jouw hond daar last van heeft, ze horen daar thuis. Het gevaar ontstaat pas op het moment dat iemand gebeten wordt door een hond.
Het is zeker niet mijn bedoeling om je bang te maken. Maar wanneer je op de hoogte bent van de risico’s van een bijtwond zal dat ervoor zorgen dat je een bijtwond niet zomaar verwaarloost en dat je, wanneer dat nodig is, niet te lang wacht om er mee naar de huisarts te gaan.

Onschuldig
Een onschuldig bijtwondje? Dat zijn eigenlijk twee woorden die niet bij elkaar horen. Onschuldig en bijtwond, dat gaat niet samen. Bijtwonden moeten altijd serieus bekeken en behandeld worden. In Nederland worden jaarlijks ongeveer 50.000 mensen met bijtwonden door de huisarts of het ziekenhuis behandeld.
De meeste dierenartsen zijn goed op de hoogte van risico’s van een bijtwond van een hond of kat en zullen dit soort wonden efficiënt behandelen wanneer de gebeten hond op het spreekuur komt. Helaas hoor ik, als dierenarts, nog  te vaak dat huisartsen de risico’s van bijtwonden onderschatten. Het voorkomen van de bacterie Capnocytophagus Canimorsus en de ernstige infectie die deze bacterie tot gevolg kan hebben, is lang niet bij elke huisarts bekend.
Niet iedere bijtwond levert gevaar op. Ongeveer 20% van de bijtwonden door honden die niet adequaat behandeld worden raakt ontstoken. Mensen die het grootste risico lopen op een infectie zijn de mensen met een verminderde weerstand. Denk aan kinderen, ouderen, mensen die een chronische ziekte hebben of die met bepaalde medicatie behandeld worden. Wanneer de locatie van de wond in het gezicht is, of op de handen of in de buurt van botten of pezen is extra zorg en aandacht geboden.

Capnocytophagus Canimorsus
Deze bacterie mag je met recht een engerd noemen. Hij is nog relatief onbekend. Er wordt verondersteld dat deze bacterie in iedere hondenbek te vinden is. De kans dat er de bacterie wondinfectie veroorzaakt is niet zo groot, echter de gevolgen van de infectie zijn wel heel groot. Het duurt enkele dagen tot drie weken voordat de eerste ziekteverschijnselen zichtbaar zijn. Wanneer er daadwerkelijk een infectie ontstaat door C. Canimorsus beginnen de klachten vrij onschuldig met spierpijn, braken en diarree, maar al snel kunnen alle organen aangetast worden en de infectie kan dodelijk verlopen.

Wees dus alert!

Zelf doen
Wat kun je doen om infectie bij bijtwonden te voorkomen:

• Het lijkt een inkoppertje, maar probeer bijtwonden te voorkomen.
• Onmiddelijk na het incident de bijtwond uitspoelen met veel water. Oppervlakkige wonden desinfecteren met povidon-jodium (Betadine®).
• Bij diepere wonden uitgebreid wondtoilet toepassen, nat verband aanbrengen en een mitella dragen.
• Grote wonden kan je afdekken met steriele gaasjes en verband alvorens naar de huisarts te gaan.
• Bij diepere wonden contact opnemen met de huisarts voor adequate wondbehandeling, indicatiestelling voor antibiotica en tetanusprofylaxe.
• Indien de wond na een aantal dagen steeds meer pijn gaat doen, of je krijgt andere infectieverschijnselen zoals koorts, neem dan ook contact op met de huisarts.

Richtlijn voor de huisarts
Er is een richtlijn voor de huisarts waarin staat dat antibioticum geïndiceerd is bij bijtwonden aan handen of gezicht, bij wonden die langer dan 8 uur bestaan en bij patiënten met een risicoverhogende factoren. Bijtwonden waarbij zich al verschijnselen voordoen is antibioticumtherapie zonder meer geïndiceerd. Bijtwonden worden in de regel niet gehecht, tenzij de wond in het gezicht zit, dan kan het om esthetische redenen nodig zijn de wond wel te hechten.

Bijtwonden door katten
Je leest natuurlijk een blad dat gaat over honden. Maar omdat je een dierliefhebber bent, wil ik je deze informatie over kattenbeten niet onthouden. Wonden die zijn ontstaan zijn door een kattenbeet zijn gevaarlijker dan de wonden die door de hond veroorzaakt zijn. De kans op infectie is ongeveer 50%, ten opzichte van 20% bij de hond en er zijn meer organismen die vervelende infecties kunnen veroorzaken, zoals Bartonella Henselae die de kattekrabziekte kan veroorzaken. Ook bij de kat komt de Capnocytopha bacterie in de bek voor. Wees dus extra alert bij kattenbeten.

Literatuur
Wil je meer informatie over de Capnocytophagus Canimorsus, dan verwijs ik je naar het artikel van A.M.H. Kramer en D.J. Houwers, Tijdschrift voor Diergeneeskunde, 1999; 124: 108-10. Dit artikel kun je vinden op de website van www.hondenbeet.net. Hier lees je ook het schokkende verhaal over iemand die een Capnocytophagus Canimorsusinfectie aan de lijve ondervonden heeft.