Judith Westra
In de voorgaande artikelen over gedrag leerde u meer over hoe honden leren. In dit artikel zal meer ingegaan worden op de eerste levensweken van de pup en op wat er belangrijk is bij deze eerste opvoeding.
Honden worden blind en doof geboren. De eerste twee weken reageren ze alleen op aanraking en geuren. Na ongeveer twee weken gaan de oogjes open en beginnen ze voorzichtig op hun pootjes te 'staan'. Na ongeveer drie weken is ook de gehoorgang open en reageren de pups op geluiden.
De eerste drie weken drinken de pups enkel moedermelk en helpt de moeder ze met plassen en poepen door over hun buikjes te likken. Na drie weken beginnen de pups met het eten van ander voedsel en kunnen ze zichzelf ontlasten. Nu begint ook de eerste socialisatiefase, welke duurt tot een leeftijd van ongeveer twaalf weken.
Socialisatie:
Socialisatie is het met alle zintuigen leren en ervaren wat de kenmerken zijn van levende wezens. Dit gebeurt dus door ruiken, voelen, happen, zien en horen van diverse levende wezens. (Alleen zien is dus niet genoeg). Doel van de socialisatie is dat de pup op latere leeftijd geen angst heeft voor deze levende wezens en dat hij ook niet op deze levende wezens gaat jagen (prooigedrag).
Zelf hebt u vast ook geholpen de pup te socialiseren aan mensen: door op bezoek te komen en met de pups te spelen en knuffelen leren de pups de geuren en eigenschappen van meer mensen als plezierig te herkennen. Zo is het ook belangrijk dat de pups bij de fokker al met verschillende kinderen kennismaken in diverse leeftijden. Ze maken kennis met andere dieren dan de moederhond en misschien heeft de fokker van uw hond ze ook al laten kennismaken met katten, konijnen, cavia's, geiten, paarden of andere dieren. Is dit niet het geval, dan is het belangrijk dat uw pup hier in de eerste weken direct kennis mee maakt. Dit houdt dus niet alleen zien en ruiken in, maar ook er voorzichtig aan mogen zitten (uiteraard onder uw begeleiding). Zorg ervoor dat deze eerste ervaringen positief verlopen en kies dus dieren die honden en liefst ook pups gewend zijn en waar de pup mee kan spelen.
Erg belangrijk bij het socialiseren is dat de pup positieve ervaringen opdoet en geen angst ervaart! Om te voorkomen dat uw pup schrikt van nieuwe dieren en/of mensen kunt u de pup het beste kennis laten maken met vreemde mensen en dieren door de pup op de arm te nemen. U zorgt er daarbij voor dat de pup zich veilig en geborgen weet. Bovendien voelt u op deze manier prima of de pup er aan toe is om dichter bij een persoon of dier te komen en dit nader te ontdekken. U merkt dit doordat de pup niet meer tegen u aankruipt, maar nieuwsgierig naar voren reikt met zijn koppie en wil snuffelen. U kunt nu rustig de pup iets dichterbij laten komen en eventueel de pup rustig op de grond zetten. Kruipt de pup nog weg in uw armen en is deze wat angstig, pas dan op dat u deze angst niet versterkt door de pup gerust te stellen. U negeert de angst van de pup en laat zelf door uw gedrag merken dat er niets aan de hand is. U blijft staan, gaat niet dichterbij, maar ook niet verder weg want dat zou de angst van de pup bevestigen (zie je wel het is eng, de baas gaat er ook voor aan de kant). U aait de pup niet als hij angstig is, maar houdt hem rustig vast. Eventueel kletst u met iemand anders, zodat u de angst van de pup makkelijker kunt negeren.
Als de pup op deze manier aan veel mensen en dieren gesocialiseerd is in de eerste drie maanden, dan komt de pup in de tweede socialisatiefase terecht. Deze fase heet ook wel angstfase en duurt ongeveer vanaf de derde tot de zesde maand. In deze fase moeten alle eerder geleerde ervaringen positief bevestigd en herhaald worden. De pup is nu voorzichtiger en angstiger en kan gemakkelijk een 'trauma' oplopen en zelfs gedesocialiseerd worden. Het is dus ook in deze periode erg belangrijk hoe u als baas op uw pup reageert.
Belangrijk om te onthouden is dat uw pup vooral leert van uw reacties als baas en van het effect dat zijn gedrag had in de situatie. Zorg er dus voor dat u vervelend of angstgedrag NOOIT beloont. Dit klinkt gemakkelijker dan het is, want sommig gedrag beloont zichzelf. Denk bijvoorbeeld aan de postbode die als 'enge indringer' bij uw huis komt. Uw pup gaat hier misschien naar blaffen en ontdekt dat de postbode weer weg gaat… De pup denkt nu dat zijn geblaf de postbode (die eng was) heeft weggejaagd en voelt zich daar goed over. Een volgende keer zal de pup weer gaan blaffen! Een ander voorbeeld is dat van langs wandelende (of rennende) mensen en honden, of andere dieren (bijvoorbeeld paarden). Gaat uw hond een keer blaffen en merkt de hond dat de mensen of dieren 'daardoor' weg gaan (= doorlopen), dan kunt u een hond krijgen die naar allerlei langskomende zaken gaat blaffen. Oefen dit soort situaties, ook met fietsers, joggers, brommers en dergelijke met bekenden. Vraag deze mensen om te stoppen zodra de hond gaat blaffen en pas weer verder te fietsen/lopen/rennen als de hond stil is. Nu leert de hond namelijk dat die 'enge passerende dingen' pas weg gaan als hij stil is. Als baas negeert u het blaffen, of het angstgedrag van de hond. Blijf simpelweg stil staan, zeg niets tegen de hond, zodra de hond ophoudt met blaffen 'beloont' u de hond door van het voor de hond beangstigende weg te lopen.
Een andere optie is de hond afleiden van hetgeen waarvoor hij bang is, door met de hond te gaan spelen en al spelend langs de persoon/het dier te lopen. Pas ook in dit geval op dat u de hond niet beloont voor zijn angst! Zorg dus dat u al met de hond speelt voor deze goed en wel door heeft dat er iets 'engs' in de buurt is. Al spelend wandelt u zorgeloos langs dat 'enge' ding…
Een goed gesocialiseerde hond zal op latere leeftijd vol vertrouwen en open met de baas overal vrij op af gaan. Hij heeft leren vertrouwen op de baas en weet dat het goed komt als de baas erbij is! Hij zal vrolijk en enthousiast in het leven staan.
Habitueren (= gewennen)
Als u uw pup alleen zou socialiseren aan mensen en dieren, dan zou deze uiteindelijk vol enthousiasme overal op af gaan. Leuk zult u denken, maar wat als er bijvoorbeeld kinderen rennen of spelen en de hond wil er altijd vol enthousiasme heen?
U zult de hond daarom niet alleen moeten socialiseren, maar ook moeten habitueren aan mensen en dieren. Dit betekent dat de hond eraan gewend raakt dat er mensen en dieren in zijn buurt zijn zonder dat hij er iets mee hoeft. Ook moet de hond op deze manier aan allerlei voorwerpen wennen.
U kunt de pup aan allerlei voorwerpen laten wennen door de pup in de eerste maand dat deze bij u is veel mee te nemen op de arm. Loop bijvoorbeeld gewoon met de pup op de arm een stukje door de wijk, langs een schoolplein, of iets dergelijks. Doe niet teveel op een dag, want de pup moet wel tijd krijgen om de nieuwe indrukken te verwerken. Vestig in het langslopen ook geen speciale aandacht op voorwerpen, dan zou de pup juist gaan denken dat er 'iets bijzonders' mee is. Loop gewoon langs en laat in uw houding merken dat er niets bijzonders is. Merkt u aan de pup dat deze nieuwsgierig is, dan kunt u iets dichter langs het voorwerp lopen en eventueel de pup rustig neerzetten en er aan laten ruiken. Ditzelfde geldt voor het wennen aan geluiden. Overdonder de pup niet, maar begin met zachtere geluiden of op grotere afstand en ga pas dichterbij als u merkt dat er geen angstreactie is bij de pup.
Voor het wennen aan mensen (inclusief kinderen) en dieren handelt u op een vergelijkbare manier. U zorgt dat u met de pup op de arm bijvoorbeeld langs een schoolplein met spelende kinderen wandelt, waarbij u geen bijzondere aandacht besteedt aan de kinderen. Ook kunt u op deze manier een keer door een winkelstraat of een winkel (als dat mag van de eigenaar) met een aantal mensen lopen. Hetzelfde doet u uiteraard door met de pup op de arm langs andere honden en andere dieren te lopen. Kom niet in de verleiding om de pup met die andere honden te laten spelen (dat is het socialiseren)! De pup moet leren dat je ook gewoon zonder ophef langs andere honden (en andere dieren) kunt lopen. Hij moet er aan wennen dat er andere beesten en mensen op deze wereld lopen waaraan je geen aandacht hoeft te besteden en die ook geen bedreiging zijn (want de baas is immers ook rustig!).
Is uw pup al wat groter, dan kunt u dit proces van gewenning voortzetten door bijvoorbeeld met de pup te spelen of zijn aandacht voor u te vast te houden met een hondenkoekje/voertje terwijl er bijvoorbeeld auto's langs rijden, een paard passeert, andere honden langs komen, kinderen spelen en ga zo maar verder.
Veel succes met het socialiseren en habitueren van uw pup! Hebt u vragen, stel ze gerust aan de redactie. Een volgende keer meer over gedrag, opvoeding en eventuele problemen die u daarbij tegen kunt komen!