Castratie en sterilisatie bij de hond: Ja of nee? En hoe?
Dierenkliniek Noordwolde
Door: Marjan Schalekamp
www.dierenklinieknoordwolde.nl
Van het onvruchtbaar maken van dieren wordt het genetische materiaal beperkt. Dit zal dus uiteindelijk minder gunstig zijn voor de genenspreiding binnen een bepaald ras. Waarom toch castreren of steriliseren?
Castreren van de reu
Castreren bij de reu wordt al heel lang gedaan maar waarom castreren we een reu eigenlijk? Er zijn praktische redenen en medische redenen die u ertoe kunnen laten besluiten uw hond onvruchtbaar te maken. Een praktische reden is bijvoorbeeld als uw hond hyperseksueel gedrag vertoont die niet reageert op training. Sommige honden kunnen erg dominant zijn en de leefsituatie thuis onmogelijk maken. Ook wegloopgedrag bij een erfhond kan erg gevaarlijk zijn, vooral als er een drukke weg in de buurt is. Medische redenen om te castreren zijn bijvoorbeeld tumoren in de testikels of ernstige prostaat problemen. Helaas kleven er ook nadelen aan deze ingreep zoals een kleine kans op overgewicht en sommige fokkers waarschuwen voor verandering van de vacht al is hier medisch niets over bekend. Natuurlijk verdwijnt het seksuele deel van het gedrag en zoals de meeste eigenaren wel weten kan dat soms een groot deel zijn. Je hond kan dus veranderen.
Procedure castratie van de reu
Bij een traditionele castratie wordt er een klein sneetje halverwege de punt van de penis en de testikels gemaakt. Beide teelballen worden volledig verwijderd met een brand-snijapparaat (Ligasure) en het wondje wordt gesloten met een onzichtbare onderhuidse hechting.
Bij een laparoscopische castratie worden de bloedvaten en zaadstrengen van beide testikels afgebrand en doorgeknipt. Hierdoor sterft het testikelweefsel af en kan het dier geen nakomelingen meer krijgen. De balletjes verschrompelen geleidelijk. Er blijft dus geen “leeg zakje” achter. Wondinfectie, nabloeden of napijn wordt niet waargenomen. Pijn is meetbaar doordat bij pijn Cortisol wordt aangemaakt. De hoeveelheid Cortisol in het bloed is gemeten voor en na “gewone castratie” met een wondje vlak voor de balzak en voor en na laparoscopische castratie. Het blijkt dat deze Cortisol-concentratie aanzienlijk stijgt direct na “gewone castratie” maar niet stijgt na laparoscopische castratie. Deze is dus (vrijwel) pijnloos (artikel:Tübitak 2008)
Sterilisatie van de teef
Waarom zou je je teef eigenlijk laten steriliseren? Een praktische reden zou kunnen zijn dat ze na de ingreep geen loopsheid meer vertoont en dus geen bloed verliest. Andere honden zullen haar meer met rust laten en ze zal minder snel weglopen. Ze kan natuurlijk geen pups meer krijgen.
Er zijn ook medische redenen om in te grijpen. Het is bijvoorbeeld bewezen dat het voorkomen van tumoren aan de melkklieren en eierstokken direct te maken heeft met de aanwezigheid van de eierstokken. Ook suikerziekte, baarmoederontstekingen, tumoren en schijnzwangerschap zijn afhankelijk van de hormonen die het vrouwelijke dier in zich heeft. Neem je het grootste deel van die hormonenbron weg, dan voorkom je dus een heel groot deel van deze vaak dodelijke aandoeningen. Omdat de organen, waar deze aandoeningen bij voorkomen, eigenlijk verstopt zitten in de buik zie je de gevolgen vaak te laat en is de behandeling meestal heel zwaar of zelfs onmogelijk geworden met alle complicaties van dien.
Helaas zijn er ook nadelen van de sterilisatie. Er kunnen gedrags- en vachtveranderingen optreden, net als bij castraties is hier medisch niks over bekend. Je teef heeft meer kans op overgewicht en incontinentie. Incontinentie kwam vroeger vaker voor dan tegenwoordig. We denken dat de nieuwe operatietechniek en het verbod op couperen een positieve invloed heeft gehad. Helaas heeft de Dobermann ook meer kans op tumoren.... Zo kan de keuze voor wel of niet steriliseren soms erg lastig zijn.
Wanneer steriliseren?
Wij vinden dat een teef voor de eerste loopsheid zou moeten worden geholpen. Er gaan de laatste tijd wel ineens weer stemmen op om toch na de eerste loopsheid te steriliseren omdat dit de kans op incontinentie zou verminderen. Helaas is bij dit onderzoek geen rekening gehouden met ras of met de manier van sterilisatie zoals laparoscopie. Eerst een nestje krijgen is echt niet meer van deze tijd. Het is bewezen dat steriliseren voor de eerste loopsheid veel minder complicaties en risico oplevert voor de rest van haar leven. Veel minder kans op hormoon gerelateerde aandoeningen zoals melkklierkanker, suikerziekte, tumoren etc. Ook baarmoederontstekingen komen natuurlijk niet voor bij gesteriliseerde dieren. De levensverwachting van een jong gesteriliseerde hond is daarom veel hoger (30%).
Stoffen die worden toegediend om loopsheid te voorkomen, zoals de prikpil bij de teef zijn heel erg schadelijk en zorgen juist weer voor een veel grotere kans op bovenstaande aandoeningen. Ze worden namelijk blootgesteld aan nog meer vrouwelijke hormonen die in deze medicijnen zitten. Voor reuen bestaat een chemische castratie (Tardac, Vetadion). Deze werkt lang niet altijd en de werkingsduur is per hond verschillend. Het wordt daarom vooral ingezet bij prostaat of testikel problemen bij honden waarbij opereren geen optie is, bijvoorbeeld bij ziekte of fokreu. Sinds kort is er voor honden een implantaat (langwerkende injectie) op de markt (Suprelorin) dat zowel teven als reuen onvruchtbaar maakt. De fabrikant geeft wel aan dat het bij zieke dieren en dieren ouder dan 7 jaar Suprelorin niet goed werkt. Ook bij jonge gezonde honden kunnen er complicaties optreden zoals een baarmoederontsteking of schijnzwangerschap. Als het implantaat vaker gegeven wordt is er een grote kans op kleinere nesten en puppy sterfte. Suprelorin maakt je dier ongeveer 1 jaar onvruchtbaar.
Wij geven, als je zeker weet niet te willen fokken, het advies om teven te steriliseren voor de eerste loopsheid op een leeftijd van 5 tot 7 maanden. Dan is je hond al een echte dame maar de operatie is dan nog erg eenvoudig en de herstelperiode lekker kort. Als de teef al wel loops is geweest is, dan is het beste om haar 3 maanden ( 90 dagen) na de loopsheid te steriliseren; de baarmoeder is dan het minst doorbloed en de kans op het ontstaan van schijndracht na de operatie minimaal.
Procedure sterilisatie van de teef
Er zijn verschillende methoden om de teef te steriliseren, de traditionele manier en via een kijkoperatie. Bij beide methoden word de hond in slaap gehouden met een inhalatienarcose en aangesloten op de bewakingsapparatuur.
Bij de traditionele manier wordt er een snede gemaakt waar de chirurg met zijn hand helemaal in kan. Er wordt aan de baarmoeder en eierstokken getrokken zodat deze buiten de buik kunnen worden afgebonden. De teef heeft uiteindelijk een grote wond en moet een week rustig aan doen zodat de wond genoeg tijd krijgt om te genezen.
Bij de kijkmethode maken we voorzichtig twee poortjes in de buik zodat de instrumenten en de camera naar binnen kunnen. De buik wordt een beetje opgeblazen met een speciaal gas.
Op de televisie zien we nu de binnenkant van de buik. Met de camera kijken we eerst goed naar alle organen en zoeken we de eierstokken en baarmoeder op. De eierstok wordt hier met behulp van een haakje vastgezet. We maken de eierstok los van het omliggende weefsel met een brand- snijapparaatje (Ligasure™).
Hier halen we de losse eierstok uit de buik en ook de andere eierstok gaat via hetzelfde gaatje de buik uit.
Je hond heeft dus maar twee gaatjes! De twee piepkleine wondjes worden zonder zichtbare hechtingen dichtgezet. Zo heeft ze er later geen last van. Binnen een dag is je hond weer de oude. Al met al hoeft je hond van deze sterilisatie dus eigenlijk geen pijn te hebben!
Ook als de baarmoeder ontstoken is of erg veranderd gebruiken we deze methode alleen heeft je hond dan 3 gaatjes. Natuurlijk is ervaring en de juiste apparatuur heel belangrijk. Wij doen in principe alleen nog de kijkoperatie en voeren deze dan ook bijna dagelijks uit. Van de sterilisatie staat zelfs een filmpje op de website: www.sterilisatiehond.nl